मानसिक आरोग्याशी निगडित वर्जना दूर करून लोकांना त्याबद्दल अधिक जागरूक करणे हा यामागचा उद्देश आहे. आजही लोक मानसिक आरोग्याविषयी मोकळेपणाने बोलण्यास कचरतात आणि बरेच लोक शांतपणे एकट्याने मानसिक आजारांशी झुंज देतात. या कारणास्तव, हा दिवस अधिक महत्वाचा ठरतो जेणेकरून लोक याबद्दल जागरूक होतील आणि मानसिक आरोग्याशी संबंधित समस्यांबद्दल अधिक संवेदनशील होऊ शकतील.
यंदाच्या जागतिक मानसिक आरोग्य दिनाची थीम ‘मानसिक आरोग्य हा सार्वत्रिक मानवी हक्क’ अशी आहे. मानसिक आरोग्य हा आपला मूलभूत मानवी हक्क आहे आणि प्रत्येकाला त्यांच्या चांगल्या मानसिक आरोग्यासाठी सुरक्षितता, काळजी, स्वीकृती आणि स्वातंत्र्याचा अधिकार आहे जेणेकरून त्यांना उत्तम मानसिक आरोग्य मिळू शकेल यासाठी आम्ही लोकांमध्ये जागरूकता पसरवण्याचा प्रयत्न करीत आहोत.
मानसिक आरोग्य दिनानिमित्त आम्ही मानस्थळीयेथील ज्येष्ठ मानसशास्त्रज्ञ डॉ. ज्योती कपूर यांच्याशी संवाद साधला. ते म्हणाले की, मानसिक आरोग्य हा आपला मूलभूत अधिकार आहे. हे आपल्या इतर हक्कांइतकेच महत्त्वाचे आहे. मानसिक आरोग्याचा अधिकार आपल्या समता आणि आनंदाशी निगडित आहे. त्यासाठी आपल्या समाजात प्रत्येक व्यक्तीला चांगल्या मानसिक आरोग्यासाठी आवश्यक त्या सर्व सोयी-सुविधा आणि संधी मिळाव्यात याची खात्री करणे आवश्यक आहे. मानसिक आरोग्याचे समान आणि चांगले अधिकार हा चांगल्या समाजाचा पाया आहे, जिथे प्रत्येकाला समानपणे पुढे जाण्याची संधी मिळेल.
आपल्या कुटुंबात, मित्रांमध्ये किंवा ऑफिसमध्ये असे बरेच लोक असतील ज्यांना मानसिक आरोग्याची स्थिती असू शकते. अशावेळी काही लक्षणांच्या मदतीने तुम्ही ते शोधून त्यांना मदत करू शकता. आपण मानसिक आरोग्याची स्थिती कोणती लक्षणे शोधू शकता हे जाणून घेऊया.
मानसिक आरोग्याच्या स्थितीची लक्षणे कोणती आहेत?
मित्र किंवा कुटुंबियांपासून अंतर
विनाकारण दु:खी असणे
मूड स्विंग्स
झोपेच्या सवयींमध्ये बदल
अधिक थकवा
खूप राग येतो
एकटं राहाणे
सामाजिक कार्यात सहभागी न होणे
ड्रग्ज घेणे
हरवलेले राहणे
मतिभ्रम
गोंधळ
विनाकारण भीती किंवा चिंता
आत्महत्या किंवा स्वत:ला हानी पोहोचवण्याचे विचार
आपल्या ओळखीच्या लोकांमध्ये अशी कोणतीही लक्षणे दिसल्यास ताबडतोब त्यांना व्यावसायिक मदत घेण्याचा सल्ला द्या. त्यांच्याशी संवेदनशील राहा. मानसिक आरोग्याची स्थिती ही एक गंभीर समस्या आहे, जी वेळीच मदत न केल्यास एखाद्याचा जीव देखील घेऊ शकते. त्यामुळे गांभीर्याने घ्या. आपल्या सभोवताली असे वातावरण तयार करण्याचा प्रयत्न करा की लोक त्यांच्या मानसिक आरोग्याबद्दल उघडपणे बोलू शकतील आणि जेव्हा आवश्यक असेल तेव्हा मदत मागू शकतील.
