मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब तपासण्यासाठी बीएमसीच्या 26 रुग्णालयांमध्ये उघडलेल्या असंसर्गजन्य रोग (NCD) कॉर्नरमध्ये आलेल्या 2.54 लाख मुंबईकरांपैकी 12 टक्के मुंबईकरांमध्ये साखरेचे प्रमाण जास्त असल्याचे आढळून आले. बीएमसी आरोग्य विभागाच्या मते, 12 टक्के लोकांमध्ये साखरेची पातळी 140 मिलीग्राम (मिग्रॅ/डीएल) पेक्षा जास्त आढळली. मधुमेहाने ग्रस्त असलेल्या 50 टक्के लोकांना दीर्घकाळ मधुमेह आहे हे माहीत नसते.
एनसीडी कॉर्नर्समध्ये होम स्क्रीनिंग आणि स्क्रीनिंगद्वारे लोकांना या आजाराची माहिती मिळते. त्यामुळे 30 वर्षांवरील व्यक्तींनी मधुमेह आणि उच्च रक्तदाबाची नियमित तपासणी करून घ्यावी. आरोग्य विभागाच्या म्हणण्यानुसार, बीएमसीच्या आपला दवाखान्यात दर महिन्याला 60 हजार ते 70 हजार लोकांची मधुमेह आणि उच्च रक्तदाबाची तपासणी केली जाते. बीएमसीच्या दवाखान्यातून सुमारे 50 हजार लोक नियमितपणे मधुमेहाची औषधे घेतात.
2021 मध्ये BMC ने केलेल्या स्टेप सर्व्हेमध्ये, 18 ते 69 वयोगटातील 18 टक्के लोकांमध्ये उपवासातील साखरेची पातळी 126 मिलीग्राम (mg/dl) पेक्षा जास्त असल्याचे आढळून आले.
महाराष्ट्रात 11.95 लाख लोकांना मधुमेह झाल्याचे माहीत नव्हते. राज्याच्या आरोग्य विभागामार्फत राबविण्यात येणाऱ्या असंसर्गजन्य रोग (NCD) कार्यक्रमामुळे या लोकांना त्यांच्या मधुमेह आणि उच्च रक्तदाबाची स्थिती कळली. अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, महिलांमध्ये आरोग्याबाबत जागरुकता पूर्वीच्या तुलनेत वाढली आहे.
एनसीडी कार्यक्रमांतर्गत 2021 पासून राज्यातील सर्व जिल्ह्यांमध्ये तपासणी करण्यात आली. सन 2021 ते नोव्हेंबर 2023 पर्यंत राज्यात 2.09 कोटी लोकांची तपासणी करण्यात आली, ज्यामध्ये 11.95 लाख लोकांमध्ये मधुमेहाची पुष्टी झाली. यामध्ये 1.04 कोटी पुरुष आणि 1.05 कोटी महिलांची तपासणी करण्यात आली. यामध्ये 5.70 टक्के पुरुष आणि 5.73 टक्के महिला मधुमेहाने ग्रस्त असल्याचे आढळून आले.
केईएम रुग्णालयाच्या एंडोक्राइनोलॉजी विभागाचे प्रमुख डॉ.तुषार बंडगर म्हणाले की, शहरातील महिला आधुनिक जीवनशैली जगत आहेत. त्यांना हार्मोनल बदलांची समस्या आहे. पीसीओडीच्या समस्येनंतर वजन वाढते. गर्भधारणा होत नसेल तर उपचार घ्यावे लागतात. मग मधुमेहाचा धोका कायम राहतो. वाढत्या वयात गरोदरपणात मधुमेह होण्याचा धोका असतो. येत्या 10 वर्षांत मधुमेहाचे प्रमाण पुरुषांपेक्षा स्त्रियांमध्ये जास्त असेल.
मधुमेहाची लक्षणे
-वारंवार मूत्रविसर्जन
- जास्त तहान किंवा डिहायड्रेशन
- भूक लागणे, वजन कमी होणे
- थकवा, चक्कर येणे
- मंद जखमा भरणे, संसर्ग किंवा त्वचेच्या समस्या
मधुमेह कसा टाळावा
- पौष्टिक अन्नाचे सेवन
- तणाव कमी करण्यासाठी योग, ध्यान, व्यायाम आवश्यक आहे.
- चांगली झोप घ्या, औषधे वेळेवर घ्या, साखरेची पातळी नियमित तपासा.
